Lösemi tedavisinde umut veren yeni molekül: Kanserli hücreleri hedef alırken sağlıklı hücreleri daha fazla koruyabiliyor

Kronik miyeloid lösemi (KML)’ye karşı geliştirilen yeni bir molekül, kanserli hücreleri etkili şekilde baskılarken sağlıklı hücreleri daha iyi koruyabiliyor. Bulgular, daha güvenli tedavi yaklaşımlarının önünü açabilecek nitelikte.

KML tedavisinde umut verici bir gelişme kaydedildi. Yeni bir araştırmada geliştirilen molekülün, lösemi hücrelerini güçlü biçimde baskılarken sağlıklı hücreler üzerinde daha sınırlı etki gösterdiği ortaya kondu.

Çalışma, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi öğretim üyesi Halilibrahim Çiftçi ile Anadolu Üniversitesi öğretim üyesi Belgin Sever tarafından yürütüldü ve Pharmaceuticals dergisinde yayımlandı.

Araştırmada geliştirilen bileşikler, KML ile ilişkili K562 lösemi hücrelerinde test edildi. “Bileşik A” olarak adlandırılan molekül, hücre çoğalmasını güçlü biçimde baskılayarak en dikkat çekici sonucu verdi. Etkisi, güncel tedavide kullanılan imatinib ile karşılaştırıldığında benzer düzeyde bulundu.

Çalışmanın öne çıkan bulgularından biri molekülün seçiciliği oldu. Sağlıklı periferik kan hücreleriyle yapılan deneylerde, Bileşik A’nın mevcut ilaca göre daha yüksek seçicilik indeksine sahip olduğu belirlendi. Bu durum, tedavi sürecinde sağlıklı hücrelerin daha iyi korunabileceğine işaret ediyor.

Araştırmacılar, molekülün etki mekanizmasını da inceledi. Bulgular, Bileşik A’nın hücreleri doğrudan yok etmek yerine apoptoz sürecini tetiklediğini gösterdi. Bu da daha kontrollü ve hedefe yönelik bir etki mekanizmasına işaret ediyor.

Öte yandan molekülün, KML gelişiminde kritik rol oynayan ABL tirozin kinaz enzimi üzerinde inhibitör etki gösterdiği, ancak bu etkinin klasik hedefe yönelik ilaçlara kıyasla daha sınırlı olduğu saptandı. Bu bulgu, molekülün birden fazla biyolojik yolak üzerinden etkili olabileceğini düşündürüyor.

Araştırmacılar, elde edilen sonuçların yeni nesil lösemi tedavileri için önemli bir başlangıç noktası sunduğunu belirtiyor. Molekülün ileri çalışmalarla geliştirilmesi halinde, daha etkili ve daha güvenli tedavi seçeneklerinin önü açılabilir.

Kaynak:
Sever, B.; Ciftci, H. Design, Synthesis, and Biological Evaluation of N,N-Diphenylaniline-Based Derivatives as Antiproliferative Agents and ABL TK Inhibitors Against CML. Pharmaceuticals dergisi, 2026, 19, 416.
DOI: https://doi.org/10.3390/ph19030416