Haşhaş hasadı için geliştirilen yerli prototip sahada başarıyla denendi

Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi araştırmacısının yer aldığı çalışmada, haşhaş bitkisinin kapsüllerini daha az kayıpla hasat etmeye yönelik yeni bir prototip makine geliştirildi. Makine hem laboratuvar ortamında hem de tarla koşullarında test edildi.

Türkiye’de haşhaş üretiminin önemli bir bölümü küçük parsellerde gerçekleştiriliyor ve hasat işlemleri hâlâ büyük ölçüde insan gücüne dayanıyor. Bu durum hem iş gücü ihtiyacını artırıyor hem de kapsül kayıplarına yol açabiliyor. Geliştirilen sistem, özellikle küçük ve orta ölçekli üretim alanlarında bu soruna mekanik bir çözüm sunmayı amaçlıyor.

Prototipte, bitkilerin düzgün biçimde yönlendirilmesini sağlayan fırça sistemleri ile kapsüllerin saplarından kontrollü şekilde ayrılmasını sağlayan çok aşamalı kesme mekanizması birlikte kullanıldı. Hasat edilen kapsüller daha sonra taşıma sistemiyle toplama bölümüne aktarılıyor. Makalenin 4. ve 5. sayfalarındaki görsellerde prototipin gerçek yapısı ve tarla denemeleri ayrıntılı olarak gösteriliyor.

Toplam 360 bitki örneği üzerinde yapılan deneylerde prototipin hasat başarısı yaklaşık %92’ye ulaştı. Kapsül kayıplarının ise %8’in altında tutulabildiği bildirildi. Araştırmada ayrıca dairesel kesme sisteminin, geleneksel dikey kesmeye göre daha düşük kesme kuvvetiyle çalışabildiği ve kapsüllerin daha kontrollü ayrılmasına katkı sağladığı belirlendi.

Araştırmacılar, mevcut prototipin henüz geliştirme aşamasında olduğunu ve elle yönlendirilmesinin saha kapasitesini sınırladığını belirtiyor. İlerleyen çalışmalarla sistemin traktöre bağlanması, birden fazla sırada çalışması ve otomatik besleme özellikleriyle geliştirilmesi planlanıyor.

Çalışma, Journal of Agricultural Engineering dergisinde yayımlandı.

DOI: https://doi.org/10.4081/jae.2026.1981