Roma dönemi Antalya’sında bulunan makak kalıntısı eski ticaret ağlarına ışık tutuyor

Antalya’daki antik Attaleia nekropolünde bulunan yaklaşık 1800 yıllık bir primat kafatası, Roma döneminde egzotik hayvanların Akdeniz boyunca taşındığı ticaret ağlarına ilişkin dikkat çekici ipuçları sundu. Ayrıntılı incelemeler, kalıntının Macaca cinsine ait olduğunu ve büyük olasılıkla Kuzey Afrika kökenli Macaca sylvanus ile yakınlık gösterdiğini ortaya koydu.

Kafatası, Roma döneminde yeniden kullanılan bir mezarda bulundu ve geç 2. yüzyıl ile erken 3. yüzyıla tarihlendirildi. Araştırmacılar diş yapısı ve ölçümler üzerinden yaptıkları karşılaştırmalarda örneğin genç bir makaka ait olduğunu belirledi.

Çalışmanın en dikkat çekici yönlerinden biri, bu hayvanın Anadolu’da doğal olarak yaşayan bir tür olmaması. Araştırmacılar, Attaleia’nın Akdeniz ticaret ağları içindeki konumunu ve Kuzey Afrika ile olan bağlantılarını dikkate alarak, hayvanın antik dönemde deniz yoluyla bölgeye getirilmiş olabileceğini değerlendiriyor.

Roma dünyasında makaklar yalnızca egzotik hayvanlar olarak değil; kimi zaman evcil hayvan, gösteri hayvanı, maskot ya da yüksek statünün simgesi olarak da kullanılıyordu. Kalıntının bir insan mezarında bulunmuş olması, hayvanın sahibiyle yakın bir ilişkisinin olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor. Ancak kafatasının mezar içindeki özgün konumu bilinmediği için bunun kesin olarak söylenemeyeceği vurgulanıyor.

Araştırma, Türkiye’de arkeolojik bir makak kalıntısının ayrıntılı osteolojik ve morfometrik olarak incelendiği ilk çalışma olma özelliğini taşıyor. Bulgular, antik Anadolu’daki egzotik hayvan ticareti ve insan-hayvan ilişkilerinin anlaşılmasına yeni bir katkı sunuyor.

Çalışma, International Journal of Osteoarchaeology dergisinde yayımlandı.

Makale erişim bağlantısı:
https://doi.org/10.1002/oa.70148