Kayaca fosilleri milyonlarca yıl önceki yaşamı aydınlatıyor

Üçparmaklı atlar, gergedanlar ve zürafaların eski akrabaları… Beyağaç Havzası’ndaki Kayaca’da bulunan fosiller, yaklaşık 7,4 milyon yıl önce bölgede yaşamış hayvanların çeşitliliğini ortaya koyuyor. İyi korunmuş kafatasları ve kemikler, Anadolu’nun geçmişteki yaban hayatını anlamak için önemli ipuçları sunuyor.

2018 yılındaki yüzey araştırmasında belirlenen Kayaca fosil alanında, 2022–2024 yılları arasında üç sezon boyunca sistematik kazılar gerçekleştirildi. Alandan 700’ü aşkın fosil örneği toplandı. Buluntular arasında atlar, antiloplar ve ceylanların yanı sıra gergedanlar, zürafagiller, hortumlu memeliler ve çeşitli etçil hayvanlara ait kalıntılar yer alıyor.

Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi araştırmacılarının da bulunduğu uluslararası ekip, Kayaca’daki fosilleri Anadolu ve Yunanistan’daki bilinen fosil topluluklarıyla karşılaştırdı. Özellikle Sisam Adası’ndaki buluntularla benzerlikler, Kayaca’nın yaklaşık 7,4 milyon yıl öncesine tarihlenebileceğine işaret ediyor.

Araştırmanın dikkat çeken yönlerinden biri, bazı kafataslarının bütünlüğünü büyük ölçüde korumuş olması. Bu örnekler, hayvanların anatomik özelliklerinin ayrıntılı biçimde incelenmesine ve farklı bölgelerdeki akrabalarıyla karşılaştırılmasına olanak tanıyor. Bazı kemiklerde görülen diş ve kemirme izleri ise etçil hayvanların bu kalıntılar üzerindeki etkilerini gösteriyor.

Kayaca’da belirlenen hayvan topluluğu, geçmişte bölgede otlarla kaplı açıklıklar ve çalılıkların bulunduğu bir ortamın varlığına işaret ediyor. Araştırmacılar, bu değerlendirmeyi ayrıntılandırmak için yeni incelemelere ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

Asya’nın batı ucunda yer alan Kayaca, Anadolu ile Ege çevresindeki eski hayvan topluluklarının bağlantılarını araştırmak açısından da önem taşıyor. İlk bulguları paylaşılan alandaki çalışmaların, bölgenin milyonlarca yıl içindeki değişiminin anlaşılmasına katkı sağlaması bekleniyor. Fosil örnekleri, MAKÜ Antropoloji Bölümünde korunuyor.

Araştırma, Palaeobiodiversity and Palaeoenvironments dergisinde yayımlandı.

Makale erişim bağlantısı:
https://doi.org/10.1007/s12549-025-00666-1